پایان نامه با کلمات کلیدی مقام معظم رهبری، نسخه شناسی، آستان قدس رضوی، زبان عربی

دانلود پایان نامه

اپیدمیک(مثل وبا و طاعون) و بیماری‌های اطفال و زنان و خواص الاشیاء و تأثیر فواکه و باهیه و..
برای ورود به توصیف کتابشناسی و نسخه شناسی ابتدا لازم است اشاره شود که مطالب این پایان‌نامه از درهمکرد و نقد و بررسی و توضیح اطلاعات حدود2000عنوان نسخه خطی موجود در سه جلد فهرست موضوع طب کتابخانه آستان قدس رضوی(یعنی جلد19 – جلد 9 کتب اهدایی مقام معظم رهبری- مجلد اخیر(در حال تدوین) و همچنین فهرست مجدد حدود 13 عنوان نسخه خطی فهرست نشده بدست آمده است. در اینجا برای اینکه مطلبی از قلم نیفتد ‌ناچار شدم اطلاعات کتابشناسی (شامل عنوان و زبان و مولف و آغاز و انجام و ابواب و فصول) و نسخه شناسی (شامل خط و کاتب و تاریخ تحریر و گاهی انجامه کاتب و ضمائم و کاغذ و گاهی جلد و یادداشتها) نسخه ها را هرچند بصورت خلاصه ذکر و مطالب و توضیحات اضافی را حذف و اشتباهات و اغلاط فاحش را تصحیح و به ذکر مهمترین مؤلفان و کاتبان و کتب خطی بسنده کنم:

آتشک(رساله در-)=آبله (42038) (فارسی)

مؤلف: عمادالدین محمودبن مسعود بن محمود شیرازی (زنده در 979یا 977ق.)
وی در شیراز زیردست پدرش که پزشک ماهری بود پرورش یافت ، روزگاری پزشک امیر عبدالله خان ، استاجلو حاکم شروان بود ، بعد به دربار تهماسب (930-984ق.) رفت ، 20سال هم درهند بود ، در دربار پادشاه اوده جای یافته است ، تاریخ فوت وی شاید د ردهه یکم شده یازدهم باشد ، تألیف شده سال 977ق. درمشهدالرضا ، برای پادشاهی که نام او را نبرده است ، ار امیر بهاء الدوله نوربخشی و از پزشکان یونان و میرزا شرف الدین حسن(حسین ) نام برده شده است ، در 4 فصل 1- حدود و نامهای آتشک و طرق حدوث آن 2- علامات 3- اسباب 4- معالجات وخاتمه در طلایی که برای درمان جرب بسیار مفید است .
آغاز: «بسمله،الحمدلله المحمود فی کل فعاله … اما بعد چون مرضی که معروف به آتشک است .»
انجام: «در آتشک وادویه او نیز همان شیوه مسلوک شده است و اتفاقاً مجموع اهل خیرت تجربه برآن اتفاق کرده است قد تم الرساله بعون الملک الوهاب.»
مذیل است به 5/15 ورق حاوی منقولاتی از حکیم یوسفی در دفع آبده فرنگ و دیگر امراض و خلاصه فی کتاب طب البعا ومنقو لاتب از مرکبات شفایی و دارای حواشی طبی .
نستعلیق 23سطری، کاتب: نامعلوم، تاریخ تحریر:قرن 13ق.، کاغذ:نخودی آهارمهره، 11گ22×13،عناوین به شنگرف، روی برخی عبارات خطی به شنگرف کشیده شده، جلد:تیماج قهوه ای، وقفی سردار کل یارمحمد خان افشار20خرداد 1332.

الآجال (رساله ـ ) (37743) (عربی)
مؤلف: قطب‌الدین محمود بن مسعود شیرازی ( ـ 710ق.)
رساله‌ای است مختصر در امر آجال(اَجل‌ها) و فواید آن، که از شرح قطب‌الدین شیرازی بر قانون ابن سینا ـ پایان تعلیم ثالث ـ انتخاب شده است.
آغاز: «قوله فهذه هی الآجال الطبیعیه فان قلت الاجل الطبیعی هل یزید و ینقص ام لا قلت لِحنین رساله فی امرالاجال»
انجام: «و هیهنا آجال اخترامیه غیرها و هی اخری من شرح القطب الشیرازی علی کلیات القانون»
نستعلیق 20 سطری، تاریخ تحریر: قرن 12ق.، کاغذ: نخودی آهار مهره، 2گ 5/18×12، روی برخی عبارات به شنگرف خط کشیده شده، جلد: تیماج ضربی، اهدایی مقام معظم رهبری در مهر 1386.

مطلب مشابه :  پایان نامه با واژگان کلیدیخودپنداره، انضباط کارکنان، انضباط کارکنان

آداب معاشرت (رساله در-) (39861) (فارسی)
مؤلف: محمد حسین حکیم بن محمد شفیع طبیب اصفهانی مشهدی
کتابی است طبی درمورد روابط زناشویی ، مولف درمقدمه یادآور می شود که برای اعمال زناشویی باید از قواعد و قانون آن پیروی کرد وبه ذکر منافع و مضرات عمل زناشویی به استناد روایات و همچنین تحفه المؤمنین حکیم محمد مومن مرتضی قلی خان شاملو ، چشمه زندگانی (ظاهراً از محمد هادی بن صالح شیرازی قرن 12ق. ، مرعشی 29/112-110زهرالربیع ،طب الائمه ، و اشعار فارسی و مسائل طبی در این زمینه می کند.
آغاز: «بسملـه،الحمد لله الذی حرص الالف علی الباء وصلی الله علی محمد و آله النجباء الاصفیاء چنین گوید اقل الخلیقه بل لاشیء فی الحقیقه بنده محتاج محمد حسین … اصفهانی الاصل مشهدی المسکن که العلم علمان علم الابدان و علم الادیان … از جمله ضروریات علم مباشرب زنان… .»
انجام: « تاختن معشوقان خطایی بدن را از ختنه گاه لذت وافر حاصل گردد وازخود رفتن ناظر و منظور را دربستر آیینه بظهور آید و لاحول ولاقوه الا بالله العلی العظیم وصلی الله علی خیزه الوری و آله مصابیح الدجی و ائمه الهدی تم .»
نسخ مختلف سطری، کاتب:نامعلوم، تاریخ تحریر:قرن 12ق.، کاغذ:نخودی آهارمهره،26گ5/16×8،عناوین به شنگرف،روی برخی عبارات به شنگرف،فواصل عبارات با گوی شنگرفی ، اوراق میانی جداشده است و بعضا رطوبتی، جلد: تیماج قهوه ای ، وقفی محمد اکبر هاشم نیا ، 23/2/1388.

اِثنی عشریه = علاج وبا (36474) (فارسی)
مؤلف: سید ابوالقاسم بن محمدباقر بن محمد بن باقر حسینی طبیب شیرازی5 (ـ قرن 13ق.)
رساله‌ای است در درمان وبا مشتمل بر دوازده فصل و خاتمه.
ظاهراً رساله در صفر 1265 تألیف شده و تاکنون چاپ نشده است.
آغاز: «بسمله. بعد از حمد و سپاس نامتناهی الهی و صلوات بر بهترین موجودات»
انجام: «امیدوار از حضرت ربّ الارباب چنان است که ناظرین این رساله بعد از
دقت در ملاحظه در
معالجه این مرض بر بصیرت باشند»
شکسته نستعلیق 12 سطری، ظاهراً به خط مؤلف، تاریخ تحریر: صفر 1265، کاغذ: نخودی، 28گ4/16×11، ظهر برگ اول دارای مهر مربع شکل مؤلف با سجع «الراجی‌ ابوالقاسم بن محمد باقر الحسینی»، جلد: تیماج مشکی یک‌لا، اهدایی مقام معظم رهبری در مهر1386.

مطلب مشابه :  مقاله رایگان با موضوعسلسله‌مراتب، سلسله مراتب، تکنیک TOPSIS، تکنیک AHP

اختلاج الاعضاء (34206) (عربی)
مؤلف: شناخته نشد
مشتمل است بر رساله کوتاهی در اختلاجات اعضاء که درآن از روایات خضر و ذوالقرنین و علی بن ابیطالب ع استفاده شده است.
آغاز: «بسملـه،حمد له ، ذکر عن الخضر و ذوالقرنین علیهماالسلام ما فسروا فی اختلاج جمیع الاعضاء ان اختلج اختلاج بمنزله الابدان .»
انجام: «واذا اختلج انا کعبه الا یسرناه رزقا.»
نسخ 22سطری،کاتب:ملاعباس عرضحابی فریاب، تاریخ تحریر:سه شنبه 21رجب 1233.، کاغذ: نخودی فرنگی آهارمهره،83گ8/21×7/15، روی برخی عبارات به سیاهی خط کشیده شده،ظهرورق آخر حاوی مطالب طبی است، اوراق رطوبت رسیده واسیدی و آسیب دیده از حشرات،جلد: تیماج قهوه ای یکلای مستعمل که از عطف جداشده است،وقفی سازمان حج واوقاف موقوفه آل عصفور،آبان 1369.

اختیارات بدیعی(5035)(فارسی)
مؤلّف: زین الدّین علی بن جمال الدّین حسین انصاری معروف به حاجی زین العطّار(متولّد سنه 730 بشیراز و متوفی در سال 806) از اعقاب خواجه عبدالله انصاری و از اطبای شاه شجاع مظفّری است(متوفی در ربیع الاوّل 765) که آن را در سنه 767 تألیف کرده و سپس در سنه 770 در تحریر دیگری که از آن بعمل آورده آن را به نام«ملکه تخت نشین» عصمۀ الدنیا و الدّین بدیع الجمال که به اقوی احتمالات همان خانزاده بدیع الجمال زن امیر مبارزالدّین محمّد و مادر سلطان ابوالمظفّر بایزید(757-790) است تسمیه و توشیح نموده6 و آن به قرار مذکور در ذیل مرتّب است بر دو مقاله.
این نسخه مشتمل است بر تمام مقاله اول و مقداری از مقاله دوم و مصدّر است به فهرست اسامی فارسی ادویه مذکور در کتاب به ترتیب حروف تهجی و معادل آنها در زبان عربی در هجده ورق که آغاز آن چنین است: «چنین گوید مؤلف کتاب که چون درین دیار زبان عجم متداول است» و انجام آن چنین: «یمام، یرنا».
آغاز: «بسمله، امداد حمد بی عد و اعداد سپاس بی¬قیاس مبدعی را که آثار ابداع او الخ».
انجام موجود: «و کنجد مقشر از هر یک پنج درم هلیون و سعاقل(کذا)».
نسخ تعلیق، کاتب محمد بن مسعود بن محمد بن احمد بن یوسف بن فقیه الیاس المتطبب7، تاریخ تحریر: سوم صفر 844، کاغذ نخودی، جداول اوراق به لاجورد، اندازه جدول 10×3/15، عناوین به شنگرف، جلد تیماج مشکی ضربی ساده، 21 س، 263گ، 13×21، واقف نادرشاه، تاریخ وقف: 1145.

اسباب الادویه(33313)(فارسی)
مؤلف: دکترجان لیویس ، شلمیر فرانسوی
کتابی است در خواص ،طریقه ساختن وترکیب ادویه قدیمه وجدیده به صورت مفصل 998 مطلب ،(که درنسخه حاضر 1000مطلب آمده است) ،فهرس مفصل کتاب در آغاز نسخه آمده است، مؤلف در عصر قاجار می زیسته است.
آغاز: «بسمله، مطلب اول در آب درحالتی که بواسطه قواعد علوم طبیعیه اجسام ر منقسم نماییم.»
انجام : «بل درحین غذا و یا دراواخر و ادویه یدیه را میل نمایند.»
صدرا 60ورق حاوی فهرس مندرجات واصطلاحات به خط علی اکبر بن حیدر شیرازی در 26شعبان 1293 درمدرسه دارالفنون کتابت شده و ذیلا 2 ورق نسخه طبی در تقویت معده آمده است.
نستعلیق مخلوط به شکسته 17سطری،کاتب:ابراهیم بن میرزا محمد تقی تفرشی، تاریخ تحریر:شنبه 20رمضان 1293.، کاغذ:شکری صنعتی آهارمهره،376گ5/21×17،جلد :تیماج قهوه ای،وقفی مرحوم علی نقی صادقی توسط خانم نیرومندی، خرداد1385.

مطلب مشابه :  پایان نامه با واژه های کلیدیارباب رجوع، بیمارستان، کدهای اخلاقی، حق الزحمه

الاسباب و العلامات= اسباب العلل(8750)(عربی)
کتابی است در بیان اقسام علل و علامات و اسباب حدوث امراض جزئیه و مجملی از نحوه معالجه آنها براساس کتب مشاهیر اطبا بخصوص قانون ابن سینا و معالجات بقراطی و کامل الصناعه علی بن عباس مجوسی اهوازی، از تألیفات معروف نجیب الدّین ابوحامد محمد بن علی بن عمر السمرقندی(مقتول در سنه 619 به هرات بدست لشکریان مغول) که اصلاً آن را برای تسهیل مراجعه شخصی به مطالب مهم طبی در مواقع ضروری و بعنوان کتاب«دم دستی» بجهت خود ترتیب داده بوده است، بر این کتاب بعدها یعنی در قرن نهم برهان الدّین نفیس بن عوض کرمانی شرح مفصّل معروفی نوشت.
این نسخه کهن است ولی بدبختانه بقدر یک ورق از اول و چند ورقی نیز از آخر کسر دارد.
دیگر آثار نجیب الدین سمرقندی در کتابخانه آستان قدس عبارتند از :- اصول ترکیب الادویه(شماره5125)محرر988ق.- الاطعمه المرضی(شماره5041)محرر680ق.- الاغذیه و الاشربه للصحاء(5043)تحریر680ق. = نجیبیات- قرابادین علی ترتیب العلل(شماره5123) تحریر680ق.
آغاز موجود: «حاصله فی الرأس… و قلۀ الهضم».
انجام موجود: «دفلی… فیه روی ایضا و یعرض من سقی الدفلی».
آغازکتاب : «بسمله، الحمدلله علی نعمایه السابقۀ و ایادیه اللاحقۀ(تا این که گوید) انی قد جمعت لاجلی فی
هذه المجلدۀ الخ».
انجام کتاب : «و ربما کفی فیه استعمال الملح و الخل علی موضع العضۀ والله اعلم».
نسخ، کاتب نامعلوم، تاریخ تحریر حدود اواخر قرن هفتم یا اوائل قرن هشتم ، کاغذ نخودی، عناوین به شنگرف، اندازه مسطر 11/5/16، 23س، 119گ 16×23، جلد مقوا با رویه پارچه، واقف خان بابا مشار، تاریخ وقف شهریور 1338.

اسامی ادویه (فهرست -)=
فرهنگ ادویه (مذکور دراختیارات بدیعی؟)(41920) (فارسی وعربی)
مؤلف: به احتمال زین الدین علی بن حسین انصاری شیرازی معروف به حاجی زین عطار(730-806ق.)
فرهنگ فارسی به عربی است ویژه اسامی ادویه که بترتیب حروف تهجی و درعناوین با مرتب شده ومعادل عربی آنها در بین سطور آمده و

دیدگاهتان را بنویسید