امکان جابجایی اعتبارات پروژه‌های مشابه

آمار رسمی موجود نشان می‌دهد برخی از پروژه‌ها‌ به عللی غیر از مشکلات مالی متوقف شده‌اند (از قبیل اینکه پروژه‌ به مشکلات فنی برخورد کرده است، پیمانکار دچار مشکل داخلی شده است و …). از سوی دیگر برخی از پروژه‌ها در همان دستگاه دارای سرعت رشد مناسبی است و تنها مشکلات مالی مانع افزایش سرعت پیشرفت آنها شده است. در چنین شرایطی بانک می‌تواند بدون جابجایی در ردیف اعتبارات پروژه‌ها، اعتبارات بلااستفاده پروژه‌های متوقف را به عنوان منابع قرض الحسنه استفاده نموده و معادل همان اعتبارات را به پروژه‌‌های جاری همان دستگاه، به صورت قرض الحسنه و با کارمزد مناسب تسهیلات ارائه نماید. مادامیکه بانک از اعتبارات ساکن دستگاه مانند منابع قرض الحسنه‌ای بهره می‌برد تسهیلات ارائه شده نیز قرض الحسنه می‌باشد. همچنین بانک می‌تواند به ازاء مدت زمان خالی بودن حساب دستگاه (جهت تصفیه حساب سالیانه دستگاه) سود تسهیلات اعطایی به پروژه‌های جاری را از دستگاه مربوطه مطالبه نماید.
باید توجه داشت که خطوط اعتبارات تخصیصی به هر یک از پروژه‌‌ها از سوی دستگاه تغییری نکرده و قابل حسابرسی توسط مراجع ذی صلاح می‌باشد آنچه رخ داده صرفاً اخذ تسهیلات از بانک در هر یک از خطوط بطور جداگانه بوده است. در شرایطی که میزان اعتبارات بلااستفاده دستگاه جهت اخذ تسهیلات از بانک کافی نباشد دولت موظف است پس از تسجیل دیون دستگاه، اصل و سود تسهیلات دریافتی از بانک را در زمان مقرر بازپرداخت نماید. با این وجود در مقایسه با افزایش هزینه‌های پروژه‌ در شرایط کندی پیشرفت می‌توان انتظار داشت سود تسهیلات بانک در مدت ذکر شده بسیار پایین‌تر از هزینه‌های تعدیل و تورم سالیانه ناشی از به درازا کشیدن پروژه‌ باشد.
 
برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

استفاده از گردش مالی اعتبارات عمرانی دستگاه در بانک عامل

اما در حالت کلی در پروژه‌های عمرانی تا بحال فقط از اعتبارات موجود در حساب دستگاه‌ها جهت پیشبرد اهداف پروژه‌ها استفاده شده است و استفاده از امتیاز جریان نقدینگی در بانک عامل برای پیشرفت فعالیت‌ها و عدم توقف پروژه‌ها بکار گرفته نشده است. بانک می‌تواند به پشتوانه منابع مالی که در اختیار دارد نقش مستهلک کننده را در مقابل نوسانات تأمین و تخصیص اعتبارات دستگاه ایفا کند. بدین ترتیب که اگر بانک این امکان را داشته باشد که از نقدینگی موجود در حساب دستگاه برای اعطای تسهیلات اعتباری به مشتریان خود استفاده نماید متقابلاً می‌تواند زمانی که دستگاه دچار کمبود بودجه می‌شود به ازاء گردش مالی مثبت دستگاه، تسهیلات اعتباری بصورت قرض‌الحسنه در اختیار دستگاه قرار دهد و دستگاه در پایان هر سال مالی فقط اصل تسهیلات دریافتی را به بانک بدهکار می‌باشد. به عبارت دیگر دستگاه (کارفرمای پروژه) می‌تواند از طریق موازنه سودی که بانک از نقدینگی‌های مانده در حساب دستگاه بدست می‌آورد با سودی که بانک در پاسخ به تعهدات مالی پروژه‌های جاری دستگاه پرداخت می‌کند پرداخت به موقع را به پیمانکاران تضمین نماید. در این میان آنچه مهم است Cash flow دستگاه در پایان سال مالی است. در صورت منفی بودن این عدد، دولت تا سقف معینی جبران سود و اصل تسهیلات بابت دیون دستگاه را در اولین تخصیص اعتبارات عمرانی دستگاه در سال آتی تضمین می‌نماید و دستگاه می‌تواند بالاتر از سقف مشخص شده را با تضمین خود از بانک استقراض نماید. تحت چنین شرایطی دستگاه از اعتبار کافی جهت گشایش اعتبار اسنادی برای پروژه‌ها برخوردار می‌باشد و قانون اعتبارات اسنادی ریالی می‌تواند شکل اجرایی به خود بگیرد.
 

عملکرد بانک را در فرآیند گشایش اعتبار اسنادی ریالی می‌توان با کارکرد مخزن انبساطی در سیستم‌های رادیاتوری گرمایش مقایسه نمود(شکل ۲-۱ ). در این سیستم‌ها جهت جلوگیری از نوسانات دبی ورودی (اعتبار مورد نیاز پروژه‌ها) به پمپ که منجر به تخریب سیستم می‌شود در سر راه ورودی آن، مخزن انبساطی تعبیه شده است. این شرایط امکان عملکرد صحیح پمپ (جریان دائمی پروژه‌ها) را تضمین می‌کند. در واقع مشکل اصلی نظام تأمین و تخصیص اعتبارات عمرانی عدم وجود مکانیزمی است که بتواند مانند مخزن انبساطی نوسانات اعتبارات دستگاه را مستهلک کند.