بحث داغ چند سال گذشته جوونایی ست که سودای «پولدار شدن خودکار» رو دارن. یعنی دو سه سالی کار کنن و تلاش کنن، بعد از اون تیمی که چیده ان واسه اون ها درآمدزایی کنه و خودشون برن سراغ ماشین سواری و قایق سواری و مسافرت های لوکس شون!
پولدار

در این مقاله چه می خوانیم؟

در این مقاله این موضوعات رو بررسی می کنیم:

  1. بازاریابی شبکه ای چیه؟
  2. چیجوری در بازاریابی شبکه ای موفق عمل کنیم؟
  3. فرق بازاریابی شبکه ای با شرکتای هرمی
  4. پولدار شدن با بازاریابی شبکه ای، واقعیت یا توهم فروشی؟
  5. قانونی بودن یا نبودن بازاریابی شبکه ای
  6. حکم شرعی بازاریابی شبکه ای

با ما همراه باشین تا این موضوعات رو بررسی کنیم:

۱) بازاریابی شبکه ای چیه؟

واسه آشنایی با بازاریابی شبکه ای که یکی از فوت وفن های به حساب میاد، به ترتیب به موارد زیر توجه کنین.

  1. در بازاریابی شبکه ای، شما تعدادی از اجناس رو از یه شرکت می خرید و به هرکی، در هر جا که می تونید می فروشید و واسه این فروش، پورسانت دریافت می کنین.
  2. فرق این روش با ویزیتوری معمولی که همه می شناسیم اینه که شما می تونید چند نفری رو (به عنوان زیرمجموعه) انتخاب کنین، تا اون ها هم تعدادی از اجناس اون شرکت رو بفروشن. شما واسه فروش زیرمجموعه های خود، به صورت جداگونه پورسانت دریافت می کنین.
  3. در نتورک مارکتینگ هرچه زیرمجموعه های -فعال- بیشتری داشته باشین، بیشتر سود می کنین.
  4. بازاریابی شبکه ای (Network Marketing) یا بازاریابی چندسطحی یه جور بازاریابی بر اساس بازاریابی دهن به دهن می باشه.
    به زبون ساده و عمومی، بازاریابی دهن به دهن روشی از فروشه که افراد، خودشون یه محصول رو به همدیگه پیشنهاد می کنن (مقاله کامل بازاریابی دهن به دهن).

۲) چیجوری در بازاریابی شبکه ای موفق عمل کنیم؟

بعضی از اصلی ترین روش های موفقیت در بازاریابی شبکه ای رو می تونید در این چند مورد جست و جو کنین:

  • کیفیت کالا: همونجوریکه گفتیم، نتورک مارکتینگ بر مبنای بازاریابی دهن به دهانه. یعنی فردی به خاطر کیفیت و یا یه ویژگی خاص یه محصول (یا یه برند)، اون محصول (یا برند) رو به فرد (یا افراد) دور و بر خود معرفی می کنه. اگه کیفیت محصولتان پایینه و یا کلا هیچ خاصیت به خصوصی نداره که مشتری رو واسه «پول دادن» و خرید کردن راضی کنه، نمی تونید در بازاریابی شبکه ای موفق عمل کنین.
  • توانایی گفتگو و فروش: باید مهارت های فروش رو یاد بگیرین. باید بدونین که چیجوری با مشتری صحبت کنیم؟ باید بدونین که چیجوری باید با مشتری گفتگو کنیم؟ باید فنون جور واجور بازاریابی حضوری رو یاد بگیرین.
  • توانایی تیم سازی و رهبری: گفتیم هر چی زیرمجموعه فعال بیشتری داشته باشین بیشتر سود می کنین (چون در ازای فروش اون ها هم پورسانت می گیرید). در بازاریابی شبکه ای باید توانایی این رو داشته باشین که افراد زیادی رو به گردتان بیارین و در اونا این انگیزه رو بسازین که بهتر و بیشتر کار بکنن.
  • توانایی رهبرسازی (!): هم اینکه باید این توانایی رو داشته باشین که «رهبر» بسازین. یعنی زیرمجموعه هایی رو تربیت کنین که خود بتونن رهبری کنن، تیم جمع کنن، در تیم هاشون انگیزه بسازن، و خلاصه تیمی سخت کوش بسازن.

۳) فرق بازاریابی شبکه ای با شرکت های هرمی

به نقل از دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، فرق این دو روش اینه که در شرکتای هرمی هیچ کالا یا خدمات ملموسی خریداری نمی شه. اعضا باید در شرکت سرمایه گذاری کنن و متعهدند که آدمایی رو هم به شرکت معرفی کنن و اون افراد هم باید در شرکت سرمایه گذاری کنن.

اما در بازاریابی شبکه ای در اولویت اول، بازاریاب باید محصول خود رو بفروشه و در اولویت دوم باید زیرمجموعه هایی رو واسه خودش پیدا کنه که اون ها هم بتونن بفروشن.

۴) پولدار شدن با بازاریابی شبکه ای، واقعیت یا توهم؟

به آمار زیر (منقول از ویکی پدیا و اکونومیست) دقت کنین:

  • شرکت Amway’s: در کشور انگلیس، تنها ۱۰ درصد از بازاریاب های این شرکت بزرگ بازاریابی شبکه ای در آمریکا و جهان، تونسته ان درآمدی داشته باشن و از بین ۳۳ هزار بازاریاب این شرکت، ۰٫۳ درصد از بازاریاب ها درآمدی برابر با درآمد عادی و متوسط جامعه داشته ان.
  • شرکت Mona Vie’s: فقط یه درصد از بازاریاب های این شرکت تونسته ان سود دریافت کنن (۲۰۰۷).
  • بازاریابی شبکه ای در آمریکا: در سال ۱۹۹۸ درآمد هرساله ی بیشتر از ۹۰ درصد از فروشندگان آمریکایی شاغل در شرکت های شبکه ای کمتر از هرساله ۵ هزار دلار بود. رقمی بسیار کمتر از کمترین درآمد لازم واسه امرار معاش در آمریکا.
  • دلار

  • و… (مثل این آمارها رو در گوگل جست و جو کنین بسیاره).

درصد بسیار خیلی از آدمایی که در بازاریابی شبکه ای فعال هستن درآمد پایینی دارن. حال ممکنه بعضی از افراد اقرار کنن که این به دلیل تلاش کم اون هاست، این طبیعیه که عده ای که تلاش نمی کنن و به طبع اون موفق نمی شن زیادن.
اما نکته اصلی این جاست که خیلی از افراد هنگام جذب در شرکت های بازاریابی شبکه ای، به اون ها غیر مستقیم تلقین می شه که این روش، روشی ست که در اون می تونید بسیار ساده و سریع پولدار شید (به چگونگی کشیدن گراف ها به وسیله کسی که شما رو پرزنت می کنه توجه کنین. غیر مستقیم تلاش می کنه به شما حالی کنه که میبینی؟ به همین سادگی می توانی پولدار شی! و در آخر فقط به یه جمله اکتفا می کنه که کار ساده ای نیستا! سخته).
هدف از گفتن این مطلب اینه که هیچ ویژگی به خصوصی در بازاریابی شبکه ای وجود نداره که این شغل رو به یه شغل خاص و خاص درآمدزا تبدیل کنه. خیلی از مشاغل می تونن پردرآمد باشن و با تلاش بسیار، نتیجه ای حیرت انگیز رو واسه شما رقم بزنن. این شمایید که باید اصولی، صبورانه و با تلاش و تکرار به کارتون ادامه بدید. مثل این صحبت ها که بازاریابی شبکه ای یه روش خاص و مرموزه و مثلا دولت ها نمی خواهد که همه اون رو بشناسن (چون قرار نیس همه پول دار شن!) و… فقط یه توهمه.

با تلاش و… می توان موفق شد؟

محیط نتورک مارکتینگ پره از جملاتی که انگیزشی هستن، جملاتی با مضمون:

  • تلاش کردن نتیجه بخشه.
  • هیچ وقت ناامید نشو.
  • هرکی بهت گفت موفق نمیشی بدون داره بهت حسادت می کنه.
  • موفق شو و با لامبورگینی از جلوشون رد شو تا بسوزن.
  • و…

نفس خیلی از این جملات درسته. بله با تلاش و شکست ناپذیری می توان موفق شد. اما قبل از اون باید در راهی درست قدم ورداریم. حولوحوش جور واجور کاری که می خواهیم انجام بدیم رو سبک سنگین کنیم، بعد اقدام کنیم. از کاری که می خواهیم انجام بدیم مطمئن شیم، بعد تلاش و سخت کوشی و تسلیم نشدن و… رو استارت بزنیم. «انتخاب یه شغل درست» هم بخشی از این تلاش و… است.

بعضی از اصلی ترین انتقادهایی که به سیستم فعلی بازاریابی شبکه ای در ایران وارده موارد زیر می باشه:

  • کیفیت کالاهایی که خیلی از این شرکت ها ارائه میدن، بعضی وقتا فوق العاده پایینه. پس کمتر می توان توقع داشت که این محصول به طور دائم و دائمی به فروش رود. مگه به وسیله خود بازاریاب و اون ۳۰ نفر از دوستان و آشنایان دور و بر اون.
  • تعداد بازاریاب ها از حدی که بالاتر بره، بازاریاب های بخش متوسط رو به پایین هرم، درآمد زیادی نمی تونن داشته باشن و فقط کم فروشی می تونن بکنن و اون سود رویایی فقط می تونه عاید اعضای بالای هرم باشه (مسئله فروریزش هرم).
  • وقتی که بررسی می کنین که در چه حالت می تونید با این سیستم پولدار شید، می ببینن که باید تیمی بزرگ و فعال رو داشته باشین. یه هرم بزرگ که بیشتر اعضای اون فعال هستن و دائم در حال فروش هستن. و این، تنها حالتیه که شما می تونید موفق شید.
    واسه داشتن اینجور هرمی شک نداشته باشین شما باید یکی از سخت کوش ترین و باهوش ترین افراد کشور باشین (بدون بزرگ نمایی). و فقط ۱ درصد از افراد در این سیستم ها می تونن اینجور موفقیتی داشته باشن. اگر در خیلی از مشاغل دیگه هم همینه! شما اگه بسیار تلاش کنین و بسیار باهوش باشین می تونید جزو ۱ درصد پولدار در اون زمینه باشین. فرقش اینه که اگه تلاش کردین و جزو اون یه درصد نشدید، بازم به جایگاه شغلی و درآمدی بالایی در اون شغل رسیده اید.
  • باهوش

۵) بازاریابی شبکه ای از نظر قانونی

وارد وب سایت شرکت شید و نماد رو به رو رو بررسی کنین. اگه سبز بود یعنی مجاز به فعالیته، اگه زرد بود یعنی «مجاز به فعالیت و فرصت یه ماهه واسه رفع ایراد داره» و در آخر اگه قرمز بود یعنی موقتا به مدت ۶ ماه تعلیق شده.

بعضی وقتا بعضی از این شرکت ها تعلیق می شن و دوباره باز می شن. در مورد مجاز بودن فعالیت این نوع شرکت ها همیشه در بین مسئولان تردیدهایی هست، اما هم حالا نمی توان به صورت قطعی گفت که شرکت های بازاریابی شبکه ای، بدون مجوز یا غیر قانونی هستن.

۶) حکم شرعی بازاریابی شبکه ای

وقتی به استفتاء از چند منبع تقلید بزرگ می پردازیم، جواب های زیر رو خواهیم شنید:

  • آیت الله خامنه ای: این جوری معامله وجه شرعی نداره.
  • آیت الله سیستانی: اگه به صورت زنجیره ای و هرمی ادامه یابد محل اشکاله.
  • آیت الله مکارم: فقط اگر بازاریابی به صورت شبکه ای و زیر مجموعه ای نباشه و سود حاصله فقط به بازاریاب اول تعلق گیرد اشکالی نداره و غیر اون اشکال داره.

واسه اطلاعات بیشتر می تونید به مقاله «حکم شرعی بازاریابی شبکه ای» مراجعه کنین.