اکوتوریسم:/پایان نامه درباه بوم گردی

یکی از معتبرترین تعاریف اکوتوریسم در سال 1987 میلادی توسط یک مشاور گردشگری به نام هکتور سبالوس – لاسکوراین ارائه شده است: “اکوتوریسم سفری است به مناطق طبیعی نسبتاً بکر و دست نخورده، به قصد یادگیری، تحسین و لذت بردن از مناظر تماشایی و گیاهان و حیوانات وحشی و وجوه فرهنگی‌ای (گذشته و حال) که در آنجا یافت می‌شود”  بنابراین، اکوتوریسم شامل طیف وسیعی از فعالیت‌های گردشگری است از قبیل کوه‌پیمایی و جنگل‌پیمایی، بازدید از اکوسیستم‌های بی‌بدیل چون جنگل‌های بارانی و صخره‌های مرجانی، دیدن حیات وحش مانند گوریل‌های کوهی، دلفین‌ها و وال‌ها و همچنین تورهای سافاری. اکوتوریسم پدیده‌ای جهانی است، با این حال مناطقی از جهان به‌عنوان مقصدهای محبوب اکوتوریسم شناخته می‌شوند. برای مثال، می‌توان از استرالیا و قطب جنوب نام برد. این مناطق به سبب داشتن محیط‌ها و حیات وحش بی‌همتا مشهور و محبوب شده‌اند. اکوتوریسم در اواسط دهه 1980 میلادی، به‌عنوان بخشی از گردشگری علائق ویژه، در پاسخ به افزایش علاقه‌ی مردم به مسائل محیطی ظهور کرد. این بخش اکنون سریع‌ترین نرخ رشد را در صنعت گردشگری دارد و براساس آمار جامعه بین‌المللی اکوتوریسم، سرعت رشد آن سه برابر نرخ رشد سایر بخش‌های گردشگری است. با این حال، این شکل از گردشگری، علی‌رغم رشد اخیرش، پدیده‌ای نوین نیست زیرا کاشفان و ماجراجویان نخستین، رغبت فراوانی برای دیدن گونه‌های جانوری و گیاهی و محیط‌های کشف نشده داشتند. از دهه 1980 میلادی، علاقه‌ی فعالان صنعت، مشتریان و جامعه‌ی دانشگاهی به اکوتوریسم به‌شدت افزایش یافت و در سال 2001 میلادی، دیوید فنل بیش از 80 تعریف متفاوت از این اصطلاح را از منابع دانشگاهی و صنعت گردآوری کرد. علی‌رغم فراوانی تعریف و رویکردهای موجود به اکوتوریسم، نویسندگان عموماً از 5 اصل اساسی به‌عنوان مبنای مفهوم اکوتوریسم نام می‌برند (www.zistboom.com).

سفری مسوولانه به مناطق طبیعی است، که کمترین تاثیر منفی را بر فرهنگ و طبیعت منطقه دارد. این نوع سفرها به بهبود زندگی جامعه محلی کمک می کند (Wood , 2002:9). به طور کلی، اصطلاحات متفاوتی از نویسندگان مختلف چه آکادمیک و غیر آکادمیک برای مفهوم اکوتوریسم وجود دارد. اکثر این اصطلاحات نسبتاً مبهم هستند. برخی از این اصطلاحات برای دوره کوتاهی رایج بودند و مورد استفاده قرار میگرفتند. برخی دیگر در استفاده کنونی رایج هستند اما معانی متفاوتی از خود اصطلاح “اکوتوریسم” دارند. همچنین واژه‌های متفاوتی وجود دارد که برای نشان دادن زیر مجموعهها یا انواع متفاوتی از اکوتوریسم مورد استفاده قرار میگیرد (Buckley , 2009:4)

به دلیل اهداف متعددی که اکوتوریسم به دنبال دستیابی به آنهاست وتعاریف متعددی از اکوتوریسم در سطح دنیا ارائه شده است. اکوتوریسم از نظر بازار کار نوعی جهانگردی طبیعت گرا تعریف شده است، ولی از سال 1990 به بعد از سوی  NGO‌ها، کارشناسان و دانشگاهیان به عنوان ابزاری جهت حصول توسعه پایدار مطرح و مورد  مطالعه قرار گرفته است. بنابراین عبارت اکوتوریسم از یکسو به مفهومی اشاره دارد که تحت یکسری اصول و قوانین قرار دارد و از سوی دیگر به یک بخش خاص از بازار کار می پردازند مؤسسه بین المللی اکوتوریسم در سال 1991 یکی از اولین تعاریف اکوتوریسم را ارائه داد. که عبارت است اکوتوریسم یک مسافرت مسوولانه به مناطق طبیعی که محیط زیست را حفظ و زندگی راحت مردم محلی را تثبیت می نماید. IUCN نیز در سال 1996 اکوتوریسم را چنین تعریف کرد : اکوتوریسم یک مسافرت و دیدار زیست محیطی مسوولانه به مناطق طبیعی دست نخورده بوده و هدف آن لذت بردن و استفاده از طبیعت (و هر پد یده فرهنگی همراه آن چه در گذشته و چه در حال است. که باعث تقویت حفاظت منابع شده، دارای تأثیرات منفی اندکی است و باعث فعال شدن جمعیت‌های محلی می شود که از نظر اجتماعی اقتصادی برای آنان مفید است (آذرنیوند و همکاران، 1385:4). اکوتوریسم پایدار توریسمی است که از نظر اکولوژیکی پایدار باشد، یعنی به نیازهای فعلی اکوتوریستها پاسخ دهد وبه حفظ وبسط فرصتهای اکولوژیکی برای آینده بپردازد وبه جای صدمه زدن به اکولوژی در جهت پایداری آن تلاش ورزد. اصولا ارزش منابع موجود در طبیعت را از دومنظر می توان بررسی کرد( Hall,C.M. and S.T.Page,1999,233) :

  • ازمنظر انسان به عنوان اشرف مخلوقات
  • ازمنظر کلیه موجودات جهان

در دیدگاه اول: منابع طبیعی زمانی ارزش دارند که بتوانند مورد استفاده بشرقرار گیرند. دراین نگرش ارزشهای اجتماعی بالاتر از ارزشهای اکولوژیکی قرار می گیرند وبربهره‌گیری ازمحیط بیش از حفظ کیفیت آن توجه می شود.

در دیدگاه دوم: کل موجودات، مدنظر قرار می گیرند وبرحفظ نظم طبیعت تاکید می شود. برخی ازاکولوژیستها براین باورند که به طبیعت نباید صرفا به عنوان ابزاری که نیازهای بشری را ارضاء می کند نگاه کرد، بلکه باید طبیعت را به عنوان موجودیتی دانست که دارای ارزش ذاتی است. باید آن را به عنوان یک هدف ونه یک ابزار تلقی کرد. ارزش ابزاری در تقابل با دید کل گرا یا سیستمی قرار می گیرد و دید سیستمی با مفهوم اکولوژیکی طبیعت همخوانی دارد. بر اساس همین دیدگاه توجه به محیط زیست وحفظ کیفیت آن ضرورت می یابد(Godfrey-smith,1979,316). در اکوتوریسم پایدار، استمرار منافع بلند مدت مطرح است و دراین رابطه،اکوتوریست کسی است که در جستجوی کسب تجربه صحیح ومعتبر از طریق چالشهای فیزیکی وفکری است وحاضر است سختیها وناراحتیهای سفر را برای اکتساب تجربه وآگاهی تحمل کند. اکوتوریسم پایدار یک رویکرد مدیریتی است که با توجه به هدفهای ارزش واقتصادی،اجتماعی وزیست محیطی،با همکاری وهمیاری مسئولان  ومردم جامعه از طریق وضع قوانین ومقررات مناسب واعمال موثر آنها،به طورمستقیم وغیر مستقیم به حفظ طبیعت بینجامد.

صنعت توریسم را می توان در چهار گروه اصلی طبقه بندی نمود :

منابع طبیعی: این گروه شامل منابع طبیعی است که به صورتهای متفاوت در هر منطقه ای وجود دارد و برای جلب نظر جهانگردان از آنها بهره برداری می شود. ترکیب متنوعی از منابع را می توان به منظور ایجاد محیط  جذابی برای توسعه جهانگردی به کار گرفت.

زیربناهای صنعت توریسم: برای موفقیت صنعت توریسم وجود عوامل زیربنایی از اهمیت زیادی برخورد می باشد. این زیربنا‌ها عبارتند از : شاهراهها، فرودگاهها، خطوط راه آهن، جاده‌ها، پارکینگها، پارکها، امکانات روشنایی، تسهیلات دریایی و بندیر، اتوبوس و ایستگاه را آهن، هتلها، متلها، رستورانها، مراکز خرید، اماکن تفریحی، موزه‌ها و مغازه‌ها می باشد.

تجهیزات حمل ونقل: تجهیزات حمل ونقل شامل کشتی‌ها، هواپیماها، ترنها، اتوبوسها، خودروهای سواری، تاکسی‌ها، ترنهای هوایی و تسهیلات مشابه از جمله تجهیزات حمل ونقل مسافران می باشد.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

بررسی و تحلیل تأثیر احداث اقامتگاه­های بوم­گردی بر روی معیشت جامعه محلی، مطالعه موردی، روستای افراچال ساری