پژوهش – اثر تنش شوری بر خصوصیات رشدی برخی از ژنوتیپ های انتخابی بادام (Prunus …

سدیم

۴ میلی گرم

منیزیوم

۶۲۵ میلی گرم

پتاسیم

۷۷۳ میلی گرم

تیامین

۲۵/۰ میلی گرم

ریبوفلاوین

۹۱/۰ میلی گرم

نیاسین

۵/۳ میلی گرم

ویتامین B6

۱/۰ میلی گرم

*: اسیدهای چرب موجود در بادام بیشتر از نوع غیر اشباع میباشد که در کاهش میزان کلسترول خون حائز اهمیت هستند.
۱-۵-خصوصیات پایه GF677
یکی از بهترین روش های حفظ خواص ژنتیکی و یکنواختی در درختان میوه، استفاده از روش ازدیاد رویشی آنها است. بالغ بر ۲۰ سال است که به دلیل مشکلات مذکور به جای پایه های بذری از پایه‌های رویشی استفاده میشود که این پایه های جدید، عمدتاً حاصل کار برنامههای اصلاحی هستند. پایه GF ۶۷۷ دورگ طبیعی بادام و هلو است (نام GF اختصاری از Garfi که اشاره به والد بادام این پایه دارد و Felipe، نام محققی است که به این پایه دست پیدا کرده است). این پایه یکی از اولین پایه هایی بود که به روش رویشی تکثیر شد ]کمالی،۱۳۷۴[. هیبرید هلو و بادام جهت مقاومت به کمبود آهن ناشی از آهک در بسیاری از کشورها و به خصوص کشورهای حوزه مدیترانه به صورت گستردهای استفاده میشود. از دیگر خصوصیات این پایه ها، سازگاری خوب با هلو و بادام میباشد[Moreno and Cambra, 1994] . این پایه اغلب قوی بوده و برای خاکهای خشک و فقیر مناسب است و در حذف و جایگزینی باغها نیز میتوان از آنها استفاده نمود [Socias I company et al.,1995]. پایه GF677 مانند بادام بذری مقاوم به خشکی بوده و در مناطقی که مسئله کم آبی وجود دارد میتوان از این پایه ها استفاده کرد. ذکر این نکته حائز اهمیت است که این پایه ها علاوه بر اینکه به خشکی مقاوم هستند، در زمینهایی که دارای زهکشی کم بوده و رطوبت خاک زیاد است در مقایسه با پایه بذری بادام نیز سازش داشته و قابل توصیه می باشد ]ایمانی،۱۳۸۸[. طی آزمایشهایی که در کشور فرانسه انجام شد، مشخص شده است که پایهGF677 به طور قابل توجهی محصول بادام را افزایش میدهد که در بعضی موارد این مقدار افزایش تا دو برابر هم میرسد [Salvador, 2002]. از نظر اندازه میوه نیز با این پایه نتایج خوبی بدست آمده است. در برخی پژوهشها بیشترین وزن مغز هم به پایهGF677 نسبت داده شده است [Salvador, 2002]. مشخص شده است، پایه GF677 در مقایسه با پایه نماگارد [ P.persica X P. davidiana ]، تحمل بیشتری به شوری دارد .[Montaium et al., 1994]تحمل پایه GF677 نسبت به سطوح مختلف شوری حاصل از کلرید سدیم مورد بررسی قرار گرفته و نشان داده شده است که این پایه نسبت به شوری متحمل است بطوریکه شوری تا ۶۰ میلی مولار (۵/۵ دسی زیمنس بر متر) را تحمل می کند [Rahemi et al., 2008]. همچنین، گزارش شده است که پایه GF677 از طریق مکانیسم تدافعی ایجاد محدودیت در جذب و یا انتقال سدیم به قسمتهای هوایی و نیز حفظ سطح مناسبی از پتاسیم، تحمل بالاتری نسبت به نمک کلرید سدیم در مقایسه با پایه بذری تووانو[۴] (هیبرید بین رقم خودگرده افشان تونو و رقم ژنکو[۵] در شرایط گرده افشانی کنترل شده) داشته است و میتواند شوری تا ۵۰ میلی مولار (۲/۵ دسی زیمنس بر متر) را تحمل کند ]اورعی و همکاران، ۱۳۸۸[. همچنین گزارش شده است که مقاومت این پایه نسبت به شوری از پایه بذری HS302 (P. armeniaca × P. cerasifera) و پایه بذری HS312 (Prunus amygdalus × P. persica) و رقم سهند بیشتر است و میتوان از آن به عنوان یک پایه متحمل به شوری برای ارقام مختلف بادام استفاده کرد ]دژمپور و همکاران، ۱۳۹۱[.
۱-۶-تعریف تنش
لویت [Lewit, 1980]، تنش را نتیجه روند غیرعادی فرایندهای فیزیولوژیکی دانست که از تأثیر یک یا ترکیبی از عوامل زیستی و محیطی حاصل میشود. در حقیقت مقدار یا شدت نا مناسب عوامل فوق است که میتواند به طور بالقوه برای موجود زنده مشکلساز باشد و باعث تنش در گیاه یا اجزای آن و بروز آسیبهای مستقیم و غیرمستقیم در گیاه یا اجزای آن شود. وی به عوامل محدودکننده فوق، اصطلاح تنشهای محیطی اطلاق نمود و آنها را به دو دسته تنشهای زیستی[۶] و غیرزیستی[۷] تقسیم نمود.
جمعیت جهان به طرز هشداردهندهای در حال افزایش است. در طی سالهای ۱۹۵۰ تا ۱۹۸۰ تولید سرانه غذای جهان بیش از نرخ رشد جمعیت بوده است ولی با این وجود، این آمار در طی ۱۷ سال گذشته، مطابق همان افزایش ثابت قبلی ادامه نداشته است و طی ۳۰ سال گذشته پیشگوییها در مورد سرنوشت تولید غذا نگرانکننده میباشد ]میرمحمدی میبدی و قرهیاضی، ۱۳۸۱[. از طرف دیگر تولیدات مواد غذایی به علت تأثیر انواع تنشهای محیطی غیرزنده در حال کاهش میباشد[Mohajan and Toteja, 2005] . از بین انواع تنشهای محیطی، خسارت وارده به گیاهان زراعی و باغی در اثر تنشهای خشکی، شوری و دما در سطح جهان گستردهتر بوده و به همین جهت بیشتر مورد مطالعه قرار گرفتهاند [Mohajan and Toteja, 2005]. همچمین گزارش شده است که، تنشهای خشکی و شوری بیشتر از سایر تنشهای غیرزنده محیطی بر تولیدات کشاورزی اثر میگذارند [Zahang et al., 2006].
۱-۷-تنش شوری
شوری یکی از تنشهای غیرزنده محیطی است که رشد و تولید محصولات کشاورزی را به شدت محدود میکند ]مومنی،۱۳۸۹]. در مجموع ۸/۶ میلیون هکتار از اراضی کشاورزی کشور دارای خاکهای مبتلا به درجات مختلف شوری هستند]مومنی،۱۳۸۹]. آسیا دارای بیشترین مساحت اراضی شور میباشد. در برخی از کشورها نظیر ایران، پاکستان و هندوستان نسبت بیشتری از اراضی تحت شوری قرار دارند. حدود ۱۲ درصد از کل مساحت کشور ایران (۱۹ میلیون هکتار) به صورت کشت و آیش و به منظور تولیدات کشاورزی استفاده میشود و گفته میشود که نزدیک به ۵۰ درصد این سطح زیرکشت به درجات مختلف با مشکل شوری، قلیایی بودن و غرقابی بودن روبرو میباشد ]همایی، ۱۳۸۱[.
اصولاً خاک شور به خاکی گفته میشود که غلظت املاح محلول در آن به قدری باشد که عملکرد را کاهش دهد، مشروط بر آنکه سایر عوامل مانعی برای رشد محصول ایجاد نکنند. از این تعریف به خوبی استنباط میشود که شوری مفهومی وابسته به گیاه است. بنابراین در دنیای کشاورزی، شوری در سیستمهایی مرکب از خاک، آب و گیاه تعریف میشود. به این ترتیب در شرایط مساوی، خاکی با غلظت معینی از املاح محلول ممکن است برای یک گیاه شور و برای گیاه دیگر شور نباشد ]حیدری شریف آباد، ۱۳۸۲[. شور شدن خاک به دو عامل بستگی دارد: میزان تبخیر، که با افزایش تبخیر غلظت نمکها بالا میرود و میزان بارش، که در اثر کاهش بارندگی، غلظت نمک در خاک افزایش مییابد [Mohajan and Toteja, 2005] . بخش عمده مساحت ایران از نظر اقلیمی جزء مناطق خشک و نیمهخشک محسوب میشود. از ویژگیهای این گونه مناطق، تبخیر زیاد و نزولات جوی اندک و پراکنده میباشد که نهایتاً منجر به تجمع املاح مختلف در لایه سطحی بیشتر خاکها شده است ]حیدری شریف آباد، ۱۳۸۲[ و در نتیجه قسمت اعظمی از خاکها و حجم چشمگیری از کل منابع آبی موجود کشور به درجات مختلف شوری مبتلا هستند. پس در چنین شرایطی که طبیعت تصمیم گیرنده است، چارهای جز کنار آمدن با آن وجود ندارد و برای دستیابی به عملکرد مطلوب، پس از شناخت ویژگیهای آب و خاک، اطلاع از رفتار گیاهان مختلف و واکنش آنها به شوری امری بنیادی است ]همایی، ۱۳۸۱[.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.