منابع پایان نامه ارشد با موضوع بهره بردار

بنابراضافه،کلّها:کل:تاکید معنوی برای بریه و مجرور،ها:محلاً مجرور بنابراضافه،علیاً:مفعول به و منصوب،و:حرف عطف و غیر عامل،سمّاه:فعل ماضی متعدی و فاعلش ضمیر مستتر هو است: ه:مفعول به و محلاً منصوب،الوزیر:ال:عهدیه ذهنی، وزیر:مفعول به و منصوب،المواخیا: ال: عهدیه ذهنی،مواخیا:مفعول به و منصوب.
کلّ تاکید معنوی برای بریه است.
تاکید تابعی است که برای بیان متبوعش عنوان می شود وبه دو نوع لفظی ومعنوی تقسیم می شود.
تاکید لفظی یا تکرار همان لفظ اول است ویا تکرار مرادف لفظ اول.
تاکیدمعنوی نیز احتمال متعلقات ماقبل خود را که ممکن است به متبوع خود اضافه گردد ویا احتمال اراده خصوص به وسیله آنچه که ظاهرش بیانگر عموم است برطرف می کند.مانند:”جاء الأمیر نفسُه”و”جاء القومُ کلُّهم.”
با این توضیحات کلّ در اینجا تاکید معنوی برای متبوع بریه است تا نشان دهد که از میان همه ی افراد مردم،حضرت علی (ع)برگزیده شده است.
ترجمه:لذا جز همه مردم علی(ع) را به امامت برگزید و او را وزیر و برادر خویش معرفی کرد.
4-4 انگیزه حسان از سرودن غدیریه
حسان بعد از آن که خطبه حضرت رسول در واقعه ی غدیرخم به پایان رسیداز پیامبر اجازه خواست تا اشعاری در این زمینه بخواندوحضرت نیز این اجازه را به او دادند.اما اینکه حسان چه انگیزه ای از سرودن داشت می توان گفت در راستای کار همیشگی حسان که پیامبر را با اشعارش تایید می کرد خواست تا سخنان پیامبر را تایید کندیا اینکه آن حقیقت آنقدربزرگ وعظیم بودکه او خواست آن را بازگو کند تا حق خود را ادا کند وشاید هم بتوان گفت که خواست در این واقعه ی عظیم بهره مند گردد و خود را مطرح سازد وبر منزلت خویش بیفزاید.
4-5 ارزش ادبی غدیریه ی حسان بن ثابت
شعر مانند ابر پر بارانی است که نمی تواند در یک سطح باشد زیرا در شعر خوب و بد و بی ارزش و کم ارزش وجود دارد و اگر اشعار حسان را مورد مطالعه و بررسی قرار دهیم در میان آن ها اشعار خوب و عالی خواهیم یافت کما این که در آن به معایب و کاستی هایی نیز برخورد خواهیم کرد و برای سنجش عیار یک شعر فاکتورهایی همچون محتوا و معانی،لغت،عاطفه و احساس،خیال و ویژگی های دیگر در نظر گرفته می شود با این مقدمه به سراغ قصیده غدیریه ی حسان بن ثابت می رویم.
1- این قصیده همانطور که از محتوایش بر می آید به طور مستقیم به ماجرای غدیر پرداخته البته این ماجرا فقط به خطبه پیامبر اکرم و بلند کردن دست علی(ع) و دعا در حق او و دوستدارانش و نفرین دشمنان ایشان(با توجه به این موضوع که بیت های پایانی بررسی شده غدیریه،در این پایان نامه را حسان بعداً به غدیریه اولیه خود اضافه کرد و این را هم در یاد داشته باشیم که این ابیات در همه منبع ها ذکر نشده بود) محدود می شود پس حسان از شرایط مکانی و زمانی غدیر خم سخن نمی گوید و همچنین از رخدادهای بعد از غدیر نیز حرفی نمی زند.
2- با نگاهی گذرا به شعر حسان در می یابیم که بر خلاف قصیده رایج صدر اسلام که عموماً در موضوعات مختلف سروده می شد و حالت استطراد و پراکنده گویی در آن مشهود است این شعر وحدت موضوع خود را حفظ کرده است.شاعر از اطلال و دمن معشوق سخن به میان نمی آورد بلکه مستقیم سر اصل مطلب می رود و قضیه غدیر و ولایت امام علی(ع) را بیان می کند.این دعوت روحی و یاری دین که بوسیله شعر انجام می گیرد و از تایید قرآن و حدیث هم برخوردار است آن چنان تاثیری در مجتمع آن روز گذاشت و چنان دل ها را مسخر نمود که حتی مورد تایید رسول اکرم(ص) نیز قرار گرفت تا بدانجا که فرمودند:”لا تزال یا حسان مؤیداً بروحِ القدُس ما نَصَرتنا بلسانِک.”
3- الفاظ و معانی قصیده بسیار ساده و روانند،دارای عمق و پیچیدگی نمی باشند و نیازی به جستجوی معانی الفاظ نیست و این امر بدیهی است چرا که حسان شاعر ارتجال است و خود را به تکلف نمی اندازد.
4- در این غدیریه صداقت در بیان احساس و عاطفه کاملاً مشهود است و در کل این اثر ذره ای مبالغه وجود ندارد و شاعر بدون هیچ کم و کاستی اصل مطلب را بیان می کند،نه در آن ایجاز وجود دارد و نه ردپایی از اطناب دیده می شود،حسان خود در این حادثه ی مهم و سرنوشت ساز حضور داشته و با چشم خود دیده و با گوش خود مسأله ولایت حضرت علی(ع) را شنیده است و بالطبع عمل زنده و مستقیم تاثیر بیشتری هم در شنونده و بیننده می گذارد و احساسات وی را شکوفا می کند.مخصوصا که این تاثیر از ناحیه بزرگترین مقام دینی و حکومتی و از جانب فرستاده خداوند و در محیطی اسلامی و دارای شور دینی باشد.
5- در این شعر به وضوح می بینیم که نقش خیال بسیار اندک است.البته قلّت وسعت خیال از خصوصیات شعر جاهلی صدر اسلام می باشد و این امر در چنین غدیریه ای که بیشتر حالت توصیفی،تاریخی دارد بیشتر جلوه پیدا می کند.
نظر نگارنده بر اینست که با تمام این اوصاف نمی توان غدیریه ی حسان بن ثابت را یک اثر منحصر به فرد با معانی نغز،عالی و جدید به حساب آورد.شعر غدیریه حسان از اول تا آخر یک خط را دنبال می کند و فراز و فرودی ندارد و همچنین از لغات و اصطلاحاتی استفاده می کند که برای محاوره بکار می رود هر چند همین سادگی و روانی شعر آن را تاثیر گذار کرده است اما خیال پردازی و تصویر کردن صحنه ها و منظره های گوناگون همچون به تصویر کشیدن اضطراب و انتظار مردم برای دریافت پیام پیامبر اکرم(ص) و یا شرم و حیا در چهره مولای متقیان علی(ع) و تصویر های دیگر می توانست تاثیر این شعر را دو چندان کند و همچنین آنرا در زمره ی شاهکارهای ادبی قرار دهد.
4-6 حسان شاعر توانای دور? اسلامی ؟
کتاب هایی که درباره ی حسان بن ثابت انصاری شاعر رسول(ص) به نگارش در آمده اند،همچنین کتاب های تاریخ ادبیات آنجایی که به حسان می پردازند به شعر اسلامی او که می رسند معتقدند که:”وقتی شعر اسلامی حسان را می خوانیم متوجه تفاوت کیفیت آن با شعر جاهلی اش می شویم.شعر جاهلی حسان شعری قوی،محکم و صادق است که سرشار از احساساتی است که نسل به نسل به او ارث رسیده اما شعر اسلامی او فقط اندکی از آن توانسته این سطح از کیفیت را حفظ کند و بیشتر آن سقوط کرده و ضعیف شده است.”(دیوان حسان بن ثابت:1394ه ق،10)برای این ضعف و سستی که به شعر اسلامی حسان نسبت می دهند دلایلی هم وجود دارد در واقع این ها معتقدند که حسان شاعر توانای سال های قبل از پذیرش اسلام نمی باشد.
در کتاب تاریخ الأدب العربی شوقی ضیف درباره ی ضعف شعر حسان دلایلی ذکر شده که جای تأمل و اندیشیدن دارد او معتقد است که شعرهای ضعیفی که در دیوان حسان وجود دارد سروده او نیستند و آن ها را به دو منبع ارجاع می دهد:
“شعر حسان با شعر انصار مختلط شده است.”(شوقی ضیف:1426ه ق،2/80)ونیز می گوید:”در شعر اسلامی حسان وضع بسیار صورت گرفته است و اشعار رکیکی که به او نسبت داده شده است آنطور که اصمعی می گوید در اثر اسلام نیست بلکه به خاطر وضع و انتحال است. (همان:81)
در این جا برآنیم که نظر شوقی ضیف را بررسی کنیم:
ـ اختلاط شعر حسان با شعر دیگران
در کنار حسان بن ثابت انصاری به عنوان شاعر رسول(ص)، کعب بن مالک و عبدالله بن رواحه از انصار هم بودند که همگی به عنوان شاعران مدینه برای دفاع از اسلام و رسول عالیقدرش جواب شاعران مکه را می دادند.پس این احتمال که شعر حسان با شعر آن دو درهم آمیخته باشد زیاد است تازه این احتمال در مورد کعب بن مالک قوی تر است چرا که او هم مثل حسان مشرکان را با نسب و جنگ های دوره جاهلیت هجو می کرد اما عبدالله بن رواحه مشرکان را فقط به کفر و بی ایمانی هجو می کرد و دشنام می داد.یکی از نمونه ها اینگونه است:
بیت زیر را ابن هشام متعلق به حسان بن ثابت میداند و ابوزید انصاری متعلق به کعب بن مالک(دیوان حسان بن ثابت انصاری:1394ه ق،27):
سُقتم کنانهَ جهلاً من سَفاهَتِکم إلی الرّسولِ فجُندُ اللهِ مُخزیها
علاوه بر این شعر حسان با شعر فرزندش عبدالرحمن نیز در هم آمیخته است که این به اشتباه راویان وعدم تشخیص آن ها بین اشعار الإبن و الأب بر می گردد.
(همان:28)
پس می بینیم که نظر شوقی ضیف می تواند به این واقعیت نزدیک باشد که عمده اشعار ضعیف دیوان حسان سروده او نیستند.چرا که قطعاً شعر کعب بن مالک و عبدالله بن رواحه و عبد الرحمن بن حسان وحسان بن ثابت در یک سطح و اندازه نبود.پس امکانش وجود دارد که اشعار ضعیفی که در دیوان حسان ثبت و ضبط شده است سروده ی این شاعران بوده که در اثر اشتباه به نام حسان ثبت شده است.
ـ وضع و انتحال
از زمان عثمان،فرقه های سیاسی خصومت های شدیدی با یکدیگر پیدا کردند و ابتدای این خصومت هم اول بین معاویه و پیروانش از بنی امیه و حضرت علی(ع) و طرفدارانش از بنی هاشم بود و گر چه بنابر روایات تاریخی مثل کتاب الشعرو الشعراء ابن قتیبه،حسان در زمان معاویه مرد اما شعرش ونامش حتی تا دوره عباسی هم از طرف امویان،زبیریان و عباسیان مورد بهره برداری قرار می گرفت.(همان:24)گفتن این نکته هم دراین جا ضروری است که حسان بن ثابت در زمان خلافت ابوبکر و عمر آرام بود و فعالیت سیاسی نداشت اما عثمان که آمد تعصب جاهلی اش برگشت و عثمانی شد و به بنی امیه متوسل شد. (عمرفروخ:2006م،1/325)به خاطر همین موضع گیری سیاسی که حسان داشت اشعار زیادی مخصوصاً توسط امویان جعل شد و به او نسبت داده شد که این اقدام باعث شد که اشعار ضعیف در دیوانش ضبط شود.
اصمعی از مشاهیر لغوی عرب است او می گوید:”شعر حرفه ای است که دروازه آن بدی و شر است پس هنگامی که وارد خیر شد،ضعیف شد و این حسان که از شاعران برجسته جاهلیت بود وقتی که اسلام آورد شعرش تنزل پیدا کرد.”(ابن قتیبه:بی تا،1/224)همه ما می دانیم که زهیر بن أبی سلمی شاعر صاحب معلّقه دوره جاهلیت از شاعران حکیم به حساب می آمد و شعرش نه تنها به زبانی روشن و پاک سروده شده بود بلکه از نظر اخلاقی هم منزّه بود پس شعر او طبق نظر اصمعی می بایست تماماً ضعیف و سست باشد در صورتی که اینگونه نیست.از طرف دیگر خیر و نیکی شعر را قوی هم می کند و بر تاثیرگذاری و شور و حرارت آن می افزاید.کسی از ناقدان ادب نظر اصمعی را قبول ندارد مگر پیروانش از مدرسه نقد عربی.
(سلیمان الخش:1402ه ق،6) ازخود حسان سؤال شد به چه دلیل شعر تو با اسلام ضعیف و سست شد؟در جواب گفت:اسلام از دروغ جلوگیری می کند و شعر را دروغ زینت میدهد.98
عده ای همچون یوسف مغنیه صاحب کتاب”الادب العربی من ظهورالاسلام الی نهایه عصر الراشدی”معتقدند که اسلام بسیاری از بواعث شر و فساد مثل غزل و هجای فاحش،حبّ انتقام و عصبیت های جاهلی و ذکر خمر را باطل نمود در نتیجه شعر بسیاری از موضوعات مهم خود در عصر جاهلی را از دست داده.بیان کردن لهو و جنون و خمر شراب و بازی قمار،مبالغه و اغراق در مدح تا جایی که به چاپلوسی و تملق برسد،تعرّض به کرامت و آبروی مردم،اتلاف وقت و مال در صید وشکار و مجالس لهو و بی بند و باری در تعارض با معیارهای جدید اسلامی بودند،از طرفی شاعران اسلامی که الگوی مردم به حساب می آمدند در ترک این زشتی ها و ملتزم شدن به ضوابط و قواعد اخلاقی مخصوصاً در شعرشان می بایست پیشرو می بودند، حال اگر شاعری بود که استعداد و مهارت او مثلاً در وصف شراب یا وصف مجالس لهو و بی بند و باری بود می بایست که این کار را کنار بگذارد و یا این که آن را با رعایت تمام موازین اخلاقی با سختی جان فرسایی ادامه دهد.در واقع این گروه معتقدند که با ماندن در حیطه شعر و همچنین رعایت کردن موازین اخلاقی در آن موضوعات خاص راه برای ابداع و نوآوری شاعران بسته شد.
با تمام این توضیحات

مطلب مشابه :  منابع مقاله دربارهدینامیکی

دیدگاهتان را بنویسید