منابع پایان نامه ارشد با موضوع ابن خلدون، نهج البلاغه

بد نیست بدانیم که گروهی هم مثل ابن خلدون هستند که اعتقادی به ضعیف بودن شعر حسان در دوره اسلامی ندارند.ابن خلدون در کتاب مقدمه خود کلام حسان را در زمره آن دسته از شاعران اسلام می شناسد که بر شاعران جاهلیت برتری دارد و شعر حسان را پس از اسلام یه منزله هنری تازه تلقی می کند و سن 60 سالگی را که زمان اسلام آوردن اوست حلقه ی اکمال و پختگی شعر او محسوب می کنند و مراد از نرمی و سستی را در کلام وی سهولت و عذوبت کلام می داند. (ابن خلدون:1359ه ش،580)
عده ای نیز مثل حنا الفاخوری ضعف و سستی شعر اسلامی حسان را تنها منوط به شرایط زمانه نمی دانند بلکه معتقدند که حسان در دوره اسلامی فردی کهنسال وسالخورده ای بوده که با وجود این ویژگی شعری اش-ارتجال و سرعت در انتقال کلام-پیری مزید بر علت می شد و او شعرهای خود را بدون ویرایش و تهذیب بر مردم عرضه می کرد که نتیجه آن ضعف و نرمی است که در شعرش دیده می شود.
با توجه به مطالب ذکر شده می توانیم عوامل ضعف شعر اسلامی حسان را به دو گروه تقسیم کنیم:عوامل درونی و عوامل بیرونی.
1- عوامل درونی:تزلزل شخصیت حسان بن ثابت در جدا شدن از حضرت علی(ع) و بنی هاشم و پیوستن به عثمان و طرفداری از او خود زمینه را برای سوء استفاده از شعرهایش برای دشمنان و منفعت طلبان آن روزگار فراهم کرد به عبارت دیگر شخصیت متزلزل ونا استوار او را در میان احزاب و شاعران گزینه مناسبی برای جاری کردن منافعشان وفضایل ساختگی شان بر زبان او قرار داد.
از طرف دیگر ویرایش و آراستن شعر از حوصله حسان بن ثابت کهنسال و پیر خارج بود.
2- عوامل بیرونی:که شامل جعل و انتحال،اختلاط با شعر دیگران،هماهنگی با موازین اخلاقی و همجوار بودن با رسول خدا(ص) می شود لازم به نظر می رسد که درباره دو گزینه پایانی عوامل بیرونی توضیحی داده شود:
هماهنگی با موازین اخلاقی:این که حسان بن ثابت می گوید دروغ شعر را زینت می دهد و اسلام هم از دروغ جلوگیری می کند پر بیراه نمی گوید چرا که شاعر مثلاً با استفاده از استعارات و تشبیهات دروغین می تواند ذهن خواننده خود را به افق های دور ببرد وسبب ایجاد حال خوشی در او بعد از خواندن آن شعرها بشود.
همجوار بودن با رسول خدا(ص) :همجواری با رسول خدا(ص) سابقه خوبی را برای حسان به هم زده بود که همین موضوع،انگیزه پررنگ و قوی برای استفاده دستگاه های حکومتی آن روزگار مثل امویان از عنوان”شاعرالنبی”حسان بن ثابت انصاری بوده است.
فصل پنجم:
نتیجه گیری
5ـ1 نتیجه گیری
کمتر واقعه تاریخی در جهان بسان رویداد غدیرمورد توجه طبقات مختلف از محدثین ومفسرین وفلاسفه ومتکلمین و خطبا وشعرا ومورخین قرار گرفته و این مقدار به آن توجه شده است.
گویی که اراده حکیمانه خداوند بر آن تعلق گرفته که واقعه غدیر در تمام قرون و اعصار به صورت یک تاریخ زنده جاذب قلبهای انسانها بماندوعلاوه بر اینکه گویندگان ونویسندگان ومحققان پیرامون آن داد سخن داده اند وآن را از فضایل غیر قابل انکارشمرده اند،شاعران نیزاز این واقعه الهام گرفته،ذوق ادبی خود را پیرامون آن جاودانه شکوفا ساختند و عالی ترین قطعه های شعری به زبانهای گوناگون وصورتهای مختلف از خود به یادگار بگذارند که در این میان غدیریه ی حسان شاعر پیامبر به عنوان اولین شعری که درباره ی این حادثه سروده شده است از جایگاه ویژه ای برخوردار است.
از نظر ادبی باید گفت که در غدیریه ی حسان بن ثابت الفاظ ومعانی بسیار ساده وروانی بکار رفته که دارای عمق و پیچیدگی نمی باشد ونیازی به جستجوی معانی الفاظ نیست،از طرف دیگر اسطوره هایی مثل شترو شراب و زن را که در شعر جاهلی حتی در شعر همین حسان نیز می بینیم دیگر در این شعر وجود ندارد وحسان رو به توصیف اسطوره اخلاقی می آورد.
از نظرجایگاه و اهمیت غدیریه حسان میتوان به مطالب زیر اشاره کرد:
1ـ غدیریه ی حسان از این جهت که حسان به عنوان شاعری که خود در مجلس حضور داشت وبا چشم وگوش خود شاهدو ناظر ماجرا بود اهمیت پیدا می کند.حسان از کسی این مطلب را نشنیده که احتمال دستکاری در روایت آن برود بلکه شخصا و بلافاصله از شخص پیامبر اکرم شنیده و شاهد ماجرا بوده و فی البداهه این اشعار به ذهنش رسیده است.
2ـ غدیریه حسان اولین شعری است که دربار? غدیرخم سروده شده است در حقیقت حسان بنیانگذار غدیریه سرایی در طو.ل تاریخ است،او با گفتن این شعراز موضوعی مهم در مکتب اسلام یعنی ولایت وامامت حضرت علی،در شعر فتح باب کرده وشاعران بعد از او هر کدام بر مبنای ذوق شعری خود وانگیزه ای متفاوت از یکدیگر در این حوزه جولان داده اندحتی دشمنان حضرت علی همانند عمروعاص که در پایان عمر خود ابیاتی می سراید که در آن به حقانیت امام و اشتباهات گذشته اش اعتراف می کند.
3ـ شعر غدیریه حسان یکی از دلایل و اسناد بی شمار صحت واقعه ی غدیر و پیامهای منتشر شده ی آن است.واقعه ای که صد و ده تن صحابی در کتابهای دانشمندان اهل تسنن آن را نقل کرده اند،در قرن دوم اسلامی که عصر تابعان است هشتاد و نه تن به نقل این حدیث پرداختند،طبری مورخ بزرگ اسلامی کتابی به نام “الولایه فی طریق حدیث الغدیر”نوشته و این حدیث را از هشتاد و پنج طریق از پیامبر نقل کرده است.(سبحانی:1378ه.ش،2/477)اما با این وجود باز هم مهمترین پیام آن روز که جانشینی و سرپرستی حضرت علی بعد از پیامبراکرم می باشد مورد شک وتردید قرار می گیرد و زیر سؤال می رود.
یکی از کسانی که برای صحیح بودن واقعه ی غدیر و پیامهای آن به شعر حسان استنادمی کند جناب شیخ مفید است.
ایشان می گویند:از مواردی که دلالت بر صحت قول شیعه دارد که پیامبر اکرم در غدیرخم از کلمه ی مولا،امامت و رهبری را اراده فرموده شعر حسان است زیرا پس از تمام شدن شعر حضرت فرمودند:”لا تزال یا حسانُ مؤیّداٌ بروحُ القدوسِ ما نَصَرتَنا بلسانک”(تا آن زمان که ما را با زبانت یاری می کنی از تاییدات روح القدوس بهره مند می شوی)پس اگر مقصود پیامبر از مولا،امامت نبود اولا حسان را برای شعرش تمجید نمی کرد و ثانیا باید او را متوجه می کردکه مقصود من از مولا،امامت نیست چرا خلاف مقصود من شعر گفتی.(در حالیکه چنین نفرمود.) ( امینی:1403ه.ق،3/61)
5ـ2 پیشنهادات
1ـ ایجاد بستر مناسب برای بکارگیری و مطالعه ی پایان نامه ها برای همه ی افراد اجتماع می تواند موجب باروری دانشجویان و استفاده ی مطلوب از دستاورد چندین ساله ی آنها شود
2ـ بیشترین مشکلی که دانشجویان در تدوین پایان نامه با آن مواجهند کمبود منابع موردنظر به ویژه در کتابخانه ی دانشگاه محل تحصیل خود است ،لذا خواهشمند است نسبت به تقویت و غنی سازی منابع کتابخانه ی دانشگاه در جهت بهبود ساختار کیفیت پژوهشی و تحقیقاتی که شاخصه بارز توسهه در هر کشوری می باشد گامهای موثری برداشته شود.
3ـ همایش ها و سمینارهایی که جهت بزرگداشت ومعرفی روز غدیر برگزارمی شود میتواند زمینه مناسبی برای مطرح کردن پایان نامه ها با موضوع غدیر باشد تا استفاده ـ کنندگان پایان نامه ها فقط دانشجویان نباشند.
4ـ با وجود جستجوی فراوان قصیده غدیریه حسان بن ثابت به طور کامل یافت نشد این خو دمی تواند انگیزه ای باشد برای اینکه دانشجویان بعدی دنباله ی این کار بر عهده بگیرند که در صورت یافتن قصیده به طور کامل امتیاز ویژه ای برای پایان نامه ـ شان نیز محسوب خواهد شد.
5ـ3 منابع عربی
1ـ قرآن کریم،مترجم:مهدی الهی قمشه ای،1368ه.ش،قم،انتشارات اسماعیلیان
2ـ نهج البلاغه،مترجم:محمد بهشتی،بلا تاریخ،بلامکان،انتشارات شهریور
3ـالأمینی النجفی،عبدالحسین احمد،الغدیر فی الکتاب و السنّه والأدب،1397ه.ق،
بیروت،دارالکتاب العربی
4ـ ابن أبی الحدید،شرح نهج البلاغه،تحقیق:محمد ابوالفضل ابراهیم،1378ه.ق، بلامکان،داراحیاءالکتب العربی
5ـ ابن حنبل،احمد،1398ه.ق،المسند،بیروت،دارالفکر
6ـ ابن سعد،1405ه.ق،الطبقات الکبری،بیروت،داربیروت
7ـ ابن شهر آشوب،ابوجعفررشید الدین محمد،بلا تاریخ،مناقب آل ابیطالب(مناقب ابن شهر آشوب)،بیروت،دارالأضواء
8ـ ابن عبدربه،ابوعمراحمد بن محمد،العقدالفرید،بلا تاریخ،نجف،دارالکتب العلمیه
9ـ ابن قتیبه،ابومحمدعبدالله بن مسلم،1415ه.ق،المعارف،تحقیق:ثروت عکاشه،قم،
منشورات الشریف الرضی
10ـ ابن قتیبه،ابومحمدعبدالله بن مسلم،بلا تاریخ،الشعر والشعراء،بیروت،دار الثقافه
11ـ ابن هشام،1355ه.ق،السیره النبویه،مصر،مصطفی البارودی و أولاده
12ـ أبی الفرج الإصبهانی،علی بن حسین،بلاتاریخ،الأغانی،بیروت،داراحیاءالتراث العربی
13ـ الطبری،ابوجعفرمحمدبن علی،1382ه.ق،بشاره المصطفی شیعه المرتضی،نجف،
مطبعه الحیدریه
14ـ العسقلانی،شهاب الدین أبی الفضل احمد بن علی بن حجر،1409ه.ق،الإصابه فی ـ
تمییز الصحابه،بیروت،داراحیاءالتراث العربی
15ـ علوی عاملی،امیرسیداحمد بن زین العابدین،1396ه.ق،لطایف غیبیه(آیات العقائد)،
تهران،بلاناشر
16ـ الفاخوری،حنا،1380ه.ش،الجامع فی تاریخ الأدب العربی،تهران،انتشارات توس
17ـ القرشی،أبی زیدمحمد بن أبی الخطاب،1999م،جمهره اشعار العربی،بیروت،
دارومکتب الهلال
18ـ القیروانی الأزدی،أبی علی الحسن بن رشیق،1401ه.ق،فی محاسن الشعروآدابه،
حقّقه وفضّله وعلّقه حواشیه:محمدیحیی الدین عبدالحمید،بیروت،دار الجیل
19ـ المبرد،أبی العباس محمدبن یزید،بلا تاریخ،الکامل،بیروت،دارالفکر
20ـ المجلسی،محمدباقر،1403ه.ق،بحارالانوار،بیروت،مؤسسه الوفاء،
21ـ انصاری قرطبی،أبی عبدالله محمد بن احمد،1397ه.ق،الجامع لأحکام القرآن،
بیروت،دار الکتب العلمیه
22ـ آذرشب،محمدعلی،1379ه.ش،الأدب العربی وتاریخه حتی نهایه العصر الاموی،
تهران،سپیده احرار
23ـ جمحی،محمدبن سلام،بلا تاریخ،طبقات فحول الشعراء،قرأه و شرحه:محمودـ
محمدشاکر،قاهره،مطبعه المدنی
24ـ جوهری،اسماعیل بن حمّاد،1404ه.ق،الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه،تحقیق:
احمدعبدالغفورعطار،بیروت،دارالعلم للملایین
25ـ حموی،شهاب الدین یاقوت بن عبدالله،1376ه.ق،معجم البلدان،بیروت،دارصادر
26ـ خطیب بغدادی،بلا تاریخ،تاریخ بغداد،بیروت،دارالکتب العلمیه
27ـ دیوان حسان بن ثابت انصاری،شرح وتحقیق:جمانهیحیی الکعکی،2003م،بیروت،
دار الفکرالعربی
28ـ دیوان حسان بن ثابت،تحقیق:سیدحنفی حسنین،1394ه.ق،قاهره،المکتبه العربیه
29ـ راغب اصفهانی،ابوالقاسم حسین بن محمد،1404ه.ق،معجم مفردات الفاظ القرآن،
تحقیق:ندیم مرعسلی،تهران،المکتبه المرتضویه
30ـ شعراء الغدیر فی القرن الأول و الثانی والثالث،إعداد وتحقیق:مرکز الغدیرـ
للدراسات الإسلامیه،1419ه.ق،بیروت
31ـ شوقی ضیف،1426ه.ق،تاریخ الأدب العربی،قم،ذوی القربی
32ـ علّامه حلّی وفاضل مقداد،1379ه.ش،باب حادی عشر،تهران،انتشارات دانش پرور
33ـ عمرفروخ،2006م،تاریخ الأدب العربی،بیروت،دارالعلم للملایین
34ـ عیسی، یوسف،1411ه.ق،حسان بن ثابت الأنصاری،حیاته وشعره،بیروت،دارالکتب العلمیه
35ـ فتح الباب،حسن،1418ه.ق،شاعرالرسول،قاهره،الدار المصریه اللبنانیه
36ـ محمدبن عیسی بن سوره،بلا تاریخ،الجامع الصحیح وهوسنن ترمذی،قاهره،
دارالحدیث
37ـ معروف،یحیی،1378ه.ش،العروض العربی البسیط،تهران،سمت
38ـ مغنیه،حبیب یوسف،1421ه.ق،الأدب العربی من ظهور الإسلام إلی نهایه العصرـ
الراشدی،بیروت،دارومکتبه الهلال
5ـ4 منابع فارسی
39ـ اصفهانی،ابوالفضل کمال الدین اسماعیل،1368ه.ش،دیوان خلّاق المعانی،به اهتمام حسین بحرالعلومی،تهران،انتشارات دهخدا
40ـ انصاری،محمدباقر،1378ه.ش،گزارش لحظه به لحظه از واقعه ی غدیر،قم،
انتشارات دلیل ما
41ـ بنی هاشمی،سیدمحمد،1385ه.ش،پیمان غدیربیعت با مهدی(عج)،تهران،مرکزـ
فرهنگی انتشارات

مطلب مشابه :  پایان نامه دربارهطلاق، قانون حاکم، وزارت امور خارجه

دیدگاهتان را بنویسید